Đèn trung thu tuyệt chủng ở làng nghề truyền thống.

Còn nửa tháng nữa là tới rằm trung thu nhưng suốt dọc làng Vác – nơi từng nổi tiếng với nghề làm đèn ông sao – không thể mua được một chiếc đèn hay bắt gặp người dân nào làm loại đèn truyền thống này nữa.

Cụ Nguyễn Văn Thích, 85 tuổi, từng phụ trách làng nghề thủ công ở địa phương, cho biết, nghề làm long den trung thu ông sao có tại làng Vác từ hàng trăm năm trước. Ở gia đình cụ, nghề này đã được truyền qua 5 đời.

“Trước đây, từ rằm tháng 7, người lớn trẻ con đã nô nức làm đèn rồi. Từ mùng 10 tháng 8 trở đi là bắt đầu chở đi các chợ lân cận bán cho tới tận hôm rằm. Đêm trung thu, bọn trẻ háo hức mang đèn (thường do chính ông bà, bố mẹ tự làm) đi rước rộn rịp làng trên xóm dưới. Giờ thì hầu như cả làng không ai làm long den trung thu nữa, vì chẳng ăn thua gì”, cụ tâm sự.

long den trung thu

Lồng đèn trung thu xưa

Vừa chuốt lại sợi mây làm khung hàng mã, cụ Thích vừa thủ thỉ, bản thân cụ đã 5 năm rồi không tự tay làm đèn ông sao nữa. “Giờ cả làng quay sang làm lồng chim, tôi mà còn trẻ, tôi cũng làm. Nhưng giờ già rồi, ai đặt hàng mã thì làm, cho đỡ buồn chân, buồn tay, lại không phải phiền con cái”, cụ nói.

Theo nhiều nghệ nhân già của làng, nghề làm đèn trung thu ông sao ở làng Vác mai một và khoảng 5 năm lại đây thì hầu như “chết” hẳn do không đảm bảo về thu nhập. Trước đây, trong những ngày nông nhàn tháng 8, bà con làng Vác vốn nổi tiếng khéo tay, làm đèn trung thu chỉ là để kiếm lấy cái cỗ rằm cho con, cho cháu, chứ chẳng ai giàu vì nghề này. Nhưng cuộc sống hiện đại, con người ngày càng phải lo cơm áo, nên không thể mãi theo cái nghề chẳng giúp cuộc sống của họ khá lên.

“Làm long den trung thu không khó, nhưng cũng phải tỉ mỉ, chịu khó. Nếu đã quen tay thì ngày cũng làm được 10 chiếc. Trước đây, mỗi chiếc bán 500-1.000 đồng, mấy năm nay thì lên giá được 2.000-3.000 đồng nhưng cũng chẳng bõ bèn gì. Đi bán đèn cũng vất vả, vừa cồng kềnh, lại không thể bày ở cửa hàng cửa hiệu nào, cứ đứng vạ vật góc chợ, bên đường, trời nắng đã khổ, trời mưa thì đèn hỏng hết. Trong khi, nếu làm lồng chim, anh mới học việc cũng kiếm được 100.000 mỗi ngày, còn anh nào thạo, lại chịu khó có khi thu tới 400-500 nghìn”, nghệ nhân thổ lộ.

Đang cặm cụi vót nan làm đáy lồng chim trong nhà, khi có người hỏi mua đèn ông sao, anh Lê Văn Thắng, xóm Trần Phú, làng Vác ngẩn người hồi lâu mới nói: “Giờ chẳng ai còn ngồi làm đèn nữa đâu”.Cụ Thích cho hay, dịp trung thu gần đây, chỉ còn vài người làng làm đèn ông sao cho con, cháu chơi, chứ không ai bán nữa. “Năm nay tôi bận nên cũng chẳng làm cái nào cho đám cháu, kệ bố mẹ chúng nó thích thì làm, không lại đi mua”, cụ nói.

Anh cũng chỉ dẫn thêm: “Nếu muốn mua, cứ lên chợ ngã tư, hỏi nhà Sinh Mừng, họ có nhiều lắm, toàn là đèn Trung Quốc làm, gọn nhẹ, về mình chỉ việc lắp đế với thân vào là xong”.

Tại một cửa hàng tạp hóa ở chợ Vác, các loại long den của Trung Quốc được bày la liệt, không thấy bóng dáng một chiếc đèn truyền thống nào. Người bán hàng cho biết: “Đèn giấy trưng ra làm gì, có lãi lời gì mấy đâu, lấy về ít hàng gọi là có”.

Ông Nguyễn Văn Nghệ, nghệ nhân nổi tiếng ở làng Vác bày tỏ: “Gia đình tôi cũng bỏ nghề làm long den trung thu ông sao từ lâu lắm rồi, không nhớ là khi nào nữa. Chúng tôi phải chuyển đổi cho phù hợp với kinh tế thị trường, cái gì thịnh hành thì làm thôi”. Hiện gia đình ông là một trong những hộ có kinh tế khá giả trong địa phương nhờ nghề làm lồng chim.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: